Tag Archives: Art

रंगमञ्चमा रमाउदै छ सरोज

रंगमञ्चमा रमाउदै छ सरोज

सहदेव पौडेल

महाभारत जस्तो आफ्नै जिन्दगीमा अनेकौँ अध्याय लेख्न व्यस्त सरोज ८ वर्ष पछि जिन्दगीको रणमैदानबाट रङ्ग मैदानमा उत्रेको छ-विपी कोइरालाको जीवन वरपर आधारित अभी सुबेदी लिखित नाटक”सान्दाजुको महाभारत”को भीडमा विभिन्न पात्रहरु बनेर।

कुनै समय सरोज, म र हामी केही रङ्गकर्मी साथीहरू नेपाली रंगमंच हाम्रै काँधमा छ भन्ने ठानेर हावाको गतिमा पात जसरी कहिले यता कहिले उता उडी रहन्थयौं। उड्दा उड्दै म अमेरिकामा प्लेब्याक थियटरको अध्ययन गर्न गएँ । सरोज भने उतै बसेर पम्पकिन थियटरमा फर्सी भन्दा पनि राम्रा सपना रोप्न लाग्यो। म यताबाट केही ज्ञानगुनका कुरा सिकेर नेपाल फर्किएँ र फेरी रगमंचमा व्यस्त हुन खोजें । सुनिल सर(सुनिल पोखरेल)ले कुनै बेला भन्नु हुन्थ्यो “तिमीहरू भूतले खाना खाने बेलामा जन्मेका हौँ ” उहाँको मनसाय हामी रंगकर्म सेलाएको बेलामा आयौँ, धुंवा पनि उडीसकेको बेलामा आयौँ, अलि अलि धुकधुकी कहिले नाचघर र कहिले एकेडेमी र केही सर्वनाम र आरोहण जस्ता नाट्य समूहले बचाएर राखेको थियो । हामी रंगमंचमा आफ्नै आगो बाल्न चाहन्थ्यौँ । हामी भन्थ्यौँ हामीले खाने पनि नाटक, लाउने पनि नाटक , बोल्ने पनि नाटक र सुत्ने पनि नाटक!अनि हामी आफ्नै एकेडेमीको सपना बुन्थ्यौं। यसरि सपना बुन्दा बुन्दै देश रण मैदानमा परिणत भयो, साथीभाई महाभारतको लडाइमा जस्तो तितर बितर भए। कोही कौरब बने , कोही पाण्डव र म बने परदेशी!

sa
Photo Courtesy of Nagina Shrestha’s Facebook

सरोज अर्को १/२ वर्ष पम्पकिन थियटरमा रंगमंचको फर्सी पकाउने प्रयासमा लागि रह्यो। अर्काको बारीमा रोपेको फर्सी -मेरो मतलब अर्काको स्कुलमा निर्माण गरेको हुर्कदै गरेको पम्पकिन थियटर स्कुल सँगै विलीन भयो त्यसपछि सरोज पनि लाग्यो अमेरिका-आफ्नै कथा बोकेर!

अमेरिकामा नेपालमा देखेको जस्तो रंगमंचमा आगो बाल्छु भन्ने सपनाले काम नगर्दो रहेछ। नाटक पढियो, आकल झुक्कल रंगमंचमा झुल्कियो, यहाँ भएका नेपाली-अमेरिकन भाइ बहिनीहरूलाई नाटक गराउने पनि गरियो तर अझै पनि मन खोलेर रंगमंचमा उफ्रिन सकिन। बिस्तारै अमेरिकामा नाटकमा खेल्ने भन्दा हेर्नमा म पनि व्यस्त हुन् लागेँ।सरोज पनि आफ्नो महाभारतमा व्यस्त भयो र जिन्दगीका कयौँ बाणहरुले घाइते पनि बनायो र झन्डै अस्तायो पनि ! म बिदुर जसरि उसको जीवन कथा हेरी रहेँ। जिन्दगीको महाभारतले अनेक मोड लिए पछि उ नेपाल फर्कियो र धुलो लगेर बसेको पम्पकिन थियटरको मास्क टक टकाउन लाग्यो। फेरी कतै रंगमंचको घरको बिजारोपण गर्दै छु भन्दै थियो पहिले जस्तै कुनै स्कुलमा। उ बिस्तारै जिन्दगीको महाभारतको युद्धमा उडेको धुलो सफा गर्दै स्क्रिप्ट बोकेर फेरी माइक्रो बस र सफा टेम्पो चढेर विशाल नगर, चण्डोलबाट आफ्नो यात्रा सुरु गरेको छ। र अहिले उ ८ वर्ष पछि “सान्दाजुको माहाभारत” मा आइपुगेको छ।

मलाई आशा छ अब उ घाइते हुने छैन। निभेका रंगमंचको सपनाको आगो फेरी बाल्ने छ र रंगमंचलाई उजेलो, न्यानो र रंगिन बनाउने छ।

Sandajuko Mahabharat
Drama’s Poster Courtesy of Theatre Village

​नाटक “सान्दाजुको महाभारत” थियटर भिलेजमा मन्चन हुँदै छ । नाटकमा बर्षौ पुरानो रङ्गकर्मी आदरणीय सुर्यमाला शर्मा पनि हुनु हुन्छ जो सँग मैले बर्षौ पहिले नाटक “अन्धो युग”मा काम गर्ने अवसर पाएको थिएँ । त्यसै गरी अर्का बहु प्रतिभाका धनी मिलनसार सलील सुबेदी पनि हुनुहुन्छ। जो सँग मैले बर्षौं पहिले होटल बज्रको नाटक “पन्चतन्त्र” मा काम गर्न पाएको थिएँ। त्यसै गरी नाटकको मुख्य पात्र विपीको भूमिकामा उपन्यासकार एवं रङ्गकर्मी डा.संजीव उप्रेती पनि हुनुहुन्छ। नाटक बिमल सुबेदीले निर्देशन गर्दैछन्। बिमलले भारतको नयादिल्ली स्थित नेशनल स्कुल अफ ड्रामामा नाटक अध्ययन गरेका हुन्। नाटक थियटर भिलेजमा यही भाद्र २४ देखि असोज २३ सम्म मन्चन हुँदैछ।

मेरो खुसी,मेरो विश्वास

मेरो खुसी,मेरो विश्वास
​सहदेव पौडेल

काठमाडौँ प्रवेश पछि लागेको रंगमंच र रेडियोको नशाले कहिल्यै छाडेन र सायद छाड्दैन पनि होला। रंगमंचमा अभिनय र रेडियोमा आवाजले परिचय बन्ला कि भन्दा भन्दै देशको आकाशनै छाडेर परबासमा लागियो। सन् २००४मा अमेरिकाको न्यु योर्कमा आगमन भए पछि ​आफ्नो नशा अनुसारको पेसा खोजेर हिडियो तर कहाँ भेटिनु र! तर पनि आफ्नो खुसीको लागि समय समयमा ​मैले ​रंगमंचमा झुल्किन ​पनि छाडीन र सँगै रेडियोको नशा मेट्न मैले अनलाइनमा हिमाली स्वरहरू रेडियो पनि निरन्तर सञ्चालन गरी रहेँ।

न्यु योर्कलाई रंगमंचको त् राजधानीनै भनिन्छ। थरी थरीका नाटक, म्युजिकल, ब्रोडवेमा हुने महंगा र जीवन भन्दा पनि ठुला नाट्य प्रस्तुति देखि अफ अफ ब्रोड वेमा संघर्षशील नाट्यकर्मीहरुले आफ्नो नियमित काम पछि समय निकालेर, कहिले साथीको अपार्टमेन्ट होस् वा कुनै पार्कमा गरिने रिहर्सल वा कफी सपमा स्क्रिप्ट रिडिंग गर्दै तयार पर्ने प्रयोगधर्मी नाटकहरुले न्यु योर्कका रंगमंचहरु सधैँ नै व्यस्त हुन्छ। म पनि आफ्नो कामबाट फुर्सद​भए पछि वा कहिले नाटकको नशाले लाटो भए पछि , रंगमंचको धुलो खोज्दै त्यही खुसीमा रमाउन पुग्छु।
नाटक गर्न नभ्याए हेरेर भए पनि आफ्नो प्यास मेट्न म रंगमंचमा पुगी रहेको हुन्छु तर गर्नुमा जस्तो मज्जा हेर्नुमा कहाँ र! रंगमंचमा सङ्घर्ष गरिरहेका यहाँ सयौँ समूह छन् भने हजारौँ रङ्गकर्मी। जसले कि त् बिना पैसा वा थोरै पैसामा काम गर्छन्- एउटा सपना बोकेर- ब्रोडवेमा पुग्ने सपना। यहाँको रंगमंचको परिवेश बुझ्न मैले कलेजमा ५/६ वर्ष पनि बिताएँ, तर कलेजको अध्ययनले मात्रै पनि रंगमंचमा काम पाउने होइन। यसको लागी त् निरन्तरता र समर्पण पनि जरुरी छ- जसको लागी समय दिनु पर्छ र पैसाको मुख हेर्नु पनि भएन।

IMG_5680

अर्को कुरा अङ्ग्रेजी बोल्दा नेपाली एक्सेंट हुनु, साउथ एसियन ब्राउन छाला हुनुले पनि नाटकमा भूमिका पउन सजिलो छैन। तरमलाई लाग्छ रंगमंचको यात्रा एउटा सङ्घर्षको यात्रा हो, यो आत्म खुसीको यात्रा पनि हो। अनि आफैलाई विश्वास गर्दै अघि बढिने यात्रा हो- जुन यात्रामा म नियमित हिडी रहेछु।बोल्दा एक्सेंट हुनु वा साउथ एसियन हुनुलाई मैले मेरो गहनाको रूपमा लिएको छु । यसमै खुसी भएर अर्को कुनै अडिसनको तयारी गर्छु नै।

अब रेडियोको कुरा, जहिले मैले नेपालमा रेडियो कर्म छोडेर अमेरिका आए, त्यतिखेर भर्खरै नेपालमा एफ एम रेडियोहरु जुर्मुराउदै थिए। अमेरिकामा- त्यसमा पनि न्यु योर्क आए​ पछि ​मलाई नेपालमा लागेको रेडियोको नशाले पनि ​सताई रह्यो। तर न्यु योर्क जस्तो ठाउँमा रेडियोमा बोल्ने त् सपना मात्र पनि देख्नु ठुलो जस्तो लाग्यो। एक दुई पटक यहाँको स्थानीय रेडियोमा पाहुना बनेर गए पछि त् मलाई रेडियोको नशा झन् बढ्यो। यहाँका केही रेडियोमा कार्यक्रम बनाउन त् भनेर बुझ्दा सोध्दा लाग्ने खर्च सुनेर सातो पुत्लो पनि उड्यो। तर पछि जब अनलाइन रेडियोको ज्ञान पाए पछि भने मैले आफ्नै आकाश भेटें, जहाँबाट मैले आफ्नो रेडियोको प्यास मेट्न लागे।

सन् २००७ देखि मैले आफ्नै खुसीको लागि हिमाली स्वरहरू नाम दिएर अनलाइनमा अनेक रेडियो कार्यक्रमहरू बनाउन लागे- जुन अझै निरन्तर छ र रही रहने छ । यो किन निरन्तर रहने छ भने यो मेरो खुसीको काम हो, मेरो विश्वासको काम पनि हो। मैले कसैले भनेर , कसैको लागि ,कुनै पैसा कमाउन गरेको काम होइन। सायद त्यसैले निरन्तर छ। सके सम्म नेपाली-अमेरिकन समुदायलाई हितकर हुने कुराकानी, नेपाली साहित्यका रचना, कथा कविता , र गीत सङ्गीतका कार्यक्रमहरू बनाउछु र अनलाइनमा राख्छु। अहिले हिमाली स्वरहरूको यो यात्रा सुरु भएको ८ वर्ष भएछ।

आफ्नो खुसी र आफै सँग विश्वास भएको काम गर्दा जति आनन्द आउछ सायद अरू काममा सायदै भेटिन्छ होला। दैनिकी अरु​ ​काममा व्यस्त भए पनि फुर्सदको समयमा गरिने रंगमंच र रेडियोको कामले मलाई खुसी दिएको छ। मैले बनाएका अनलाइन रेडियो कार्यक्रमहरू सुनेर खुसी हुनेहरु पनि ​ धेरै हुनु हुन्छ। शुभ चिन्तकहरु भन्छन् तपाईँले नेपाली-अमेरिकी समुदायको लागि निकै राम्रो काम गर्नु भएको छ तर म भन्छु- यो काम मैले मेरो खुसीको लागी गरेको काम हो, यसबाट समुदायले केही पायो भने यो थप खुसीको कुरा हो यो
खुसीको यात्रा निरन्तर छ।

#####

अमेरिकामा नेपालीका तीन अनुहार

दिन प्रतिदिन अमेरिकामा नेपाली आप्रवासीको आगमन बढ्दो छ। अहिले अमेरिकामा कति नेपाली होलान्? सही उत्तर पाउन गाह्रै छ। तर, अनुमानविदहरू भन्छन् अमेरिकामा नेपालीहरूको सङ्ख्या ३ लाख पुगिसक्यो। बिभिन्न उमेर समूहका यी नेपालीहरू नै अमेरिकन नेपाली समूदायका परिचय हुन्। जसलाई  म  तीन अनुहार- पुराना, युवा  र नयाँ अनुहारको रूपमा यसरी ब्याख्या गर्छु।

पुराना अनुहार- जो  आफ्नो उमेरको धेरै जसो समय नेपालमा बिताएर अमेरिका आए। पेशागत रूपले उनीहरू सरकारी कामदेखि विभिन्न सङ्घ संस्थामा आबद्ध भए। थोर बहुत नेपाली राजनीति, कलाकारिता र पत्रकारिताको आलाप पनि गाए, र विभिन्न समयमा अमेरिका आउने अवसर पाए र यतै घरजम गरेर बसे। यता आएर जे भेटिन्छ त्यही काम गर्न थाले। नेपालमा बन्दै गरेको परिचय, आत्म सन्तुष्टीका  सामाजिक प्रतिष्ठालाई झ्याप्पै छोडेर आउँदा उनीहरूलाई ‘सेल्फ आइडेन्टीटी’ को समस्या पर्‍यो।

त्यै आइडेन्टीटीलाई बचाई राख्न सामाजिक संस्थाका नाममा विभिन्न सङ्घ संस्था खोल्न लागे, त्यसैको मार्फतबाट आत्म खुसीको लागि विभिन्न पद र आफैले लिने दिने सम्मानको सृजना गर्न लागे।

अहिले जति पनि देखिएको सयौं सङ्घ संस्था र त्यसमा हुने झैँ झगडा छ, त्यही आत्मरतिको कारणले सृजित भएको देखिन्छ। उनीहरू दिनभरि ट्याक्सी चलाएर आए पनि वा तरकारी पसल वा रेस्टुरेन्ट वा कुनै ग्रोसरी पसलमा काम गरेर आए पनि नेपालीहरूको भीड भाडमा आफ्नो परिचय कुनै सङ्घ संस्थाको अध्यक्ष वा सो सरहको रूपमा दिन मन पराउँछन्। उनीहरू मध्ये धेरै अमेरिकन नागरिक भएर  पनि सार्वजनिक कार्यक्रममा बज्ने अमेरिकन राष्ट्रिय गीत बज्दा गर्वले छातीमा हात राख्न हिच्किचाउँछन्।

दोस्रो युवा अनुहार हुन्- जो अध्ययनको क्रममा अमेरिका आएर, अध्ययन सकेर विभिन्न पेसामा संलग्न छन्। उनीहरूलाई अमेरिकाको प्राय जस्तो अस्पतालमा  वा क्यालिफोर्नियादेखि न्यूयोर्कसम्मका कर्पोरेट कम्पनीहरू, वाल स्ट्रीटदेखि विश्व बैङ्क , हलिउडदेखि ब्रोडवे, फेशनदेखि कला, वाशिंटन पोस्टदेखि न्यु योर्क टाइम्ससम्ममा  सङ्घर्ष गरिरहेको भेट्न सकिन्छ। उनीहरू नेपाली समुदायमा दैनिकजसो देखिने भीडमा भेट्न सकिन्न न त कुनै सङ्घ संस्थाको चुनावी दौडमा।

सहभागी छन् यतैको राजनीति, विकास र निर्माणमा। उनीहरू जुलाई फोर्थको इन्डीपेन्डेन्स डे होस् वा अन्य कुनै होलिडे गर्वका साथ छातीका हात राखेर, अमेरिकन नेपालीको रूपमा मनाउछन् । र समय निकालेर नेपालको पुनर्निमाणमा नेपालकै कुनै सङ्घ संस्था मार्फत जुटीरहेको पनि भेट्न सकिन्छ।

तेस्रो, अनुहार हुन् नयाँ पुस्ताका अनुहार- जो सानैमा अमेरिका आएका वा यतै जन्मदै हुर्कदै गरेकाहरू। उनीहरू नेपालीभन्दा पनि अमेरिकन नेपालीको रूपमा हुर्कदै बढ्दै छन्। उनीहरूको साथीसंगी पनि  मिश्रित छन्। उनीहरू दुई वा दुई भन्दा बढी भाषा बोल्छन्। नेपालको कला संस्कृतिलाई उनीहरू आफ्नो स्कुल वा कलेजमा गहनाको रूपमा प्रस्तुत गर्छन्।

अमेरिकन राष्ट्रिय गीत पनि उनीहरुलाई कण्ठस्त छ। स्कुलमा होस् वा कुनै सार्वजनिक कार्यक्रममा उनीहरु गर्वका साथ राष्ट्रिय गीत गुण गुनाउँछ्न् पनि। र उनीहरुनै हुन् अमेरिकाको भविष्य पनि। सम्भबत: भोलि व्हाइट हाउसमा पुग्ने, वा एप्पल वा माइक्रोसफ्टको सीइओ बन्ने।

अन्त्यमा,यी तिनै अनुहार अमेरिकी नेपाली समुदायका परिचय हुन् तर सङ्ख्याको हिसाबमा पुराना अनुहारका नेपालीहरू धेरै भएकोले होला समुदायका  धेरै जसो गतिविधि उनीहरूकै स्वभावबाट प्रभावित भएको पनि देखिन्छ। तर, दुःखलाग्दो कुरा अहिले तिनै अनुहारबीच पुस्तान्तरणको एउटा खाडल जम्मा हुँदै छ। पुराना र युवा पुस्ताको बिचमा आर्थिक खाडल गहिरो हुँदै गएको छ।

नयाँ र पुराना अनुहारमा विचार, भाषा, धर्म र संस्कृतिको खाडल। अब उनीहरूले युवा अनुहार र  नयाँ अनुहारहरुबाट सिक्दै आफूलाई नेपाली-अमेरिकन  समुदायको राम्रो उदाहरणको रूपमा प्रस्तुत गर्न सके अलि कति भए पनि पुस्तान्तरणको यो खाली ठाउँ भरिन्थ्यो कि!

First Published on Setopati’s Global Edition

प्रकाशित मिति: बुधबार, आषाढ २, २०७२ २२:५९:२२

कविता :विश्व कविता दिवसको सन्दर्भमा

++
कन्चन पानी जस्तै,
जस्तो रङ्ग राख्यो उस्तै बन्ने,
कुनै अमुर्त चित्र जस्तै ।

रक्सीको नशामा डुब्दै,
वा चुरोटको धुवामा उड्दै,
चिया चौतारीमा बस्दै,
वा पाखा पखेरुमा डुल्दै लेखिने
एउटा कथा जस्तै ।

जीवनको गीत,
देश वा परदेशको प्रीत,
जसरि व्यक्त गरे पनि हुने,
शब्दको कुनै परिधि भित्र बसेर
छन्द लेखे पनि हुने,
वा स्वछन्द लेखे पनि हुने,
यस्ता अनेक अनेक शब्दहरूले बनेको
एउटा पहाडको नाम हो कविता!

###
सहदेव पौडेल
न्यु योर्क

(विश्व कविता दिवसको सन्दर्भमा)
World Poetry Day is on March 21
Saha

भिडियो कविता: चिसा रुखहरु 

कविता रचना/भिडियो :सहदेव पौडेल
कवितामा प्रस्तुत संगीत: डीप फरेस्ट

चिसा रुखहरु

January 14, 2011
चिसा रुखहरु

चिसा रुखहरु,

सडक किनारमा लस्करै लस्करै हिडी रहेछन,

“यतै कतै जरो गाड्न पाए नि हुन्थ्यो नि,”

सुसाउछन रुखहरु!

छरपस्टिएका हाँगाहरु

जिन्ग्रिंग परेको स्वरूप,

पातहरु छैन,

चरा चुरुन्गिका बासहरु छैन,

चिसा रुखहरु

ठिंग उभिएर लस्करै हिडी रहेछन!

छाया बन्नु,

माया पाउनु,

अर्कै ऋतुको कथा होला!

चिसा रुखहरु ,

जल्दैनन,

बल्दैनन,

बोल्दैनन रुखहरु

त्यसैले सायद कसैले

बुझ्दैनन् ..

कहिले होला

चिसा रुख हरुमा बशन्त आउने

र एउटा निलो आकाश मुनि,

हरियो चौरमा,

सुशेली काट्दै,

चरा चुरुंगी संग प्रीत साट्दै,

छहारी दिने दिन!

by Sahadev Poudel,

New York

A Short Film

A story of a man who can  not travel to his homeland during festival. why? watch this short story.

Haree Creationfilms & Sahadevision Present
A Short Nepali Film Dashain Aayo
Story/Script/Direction: Sahadev Poudel
Director of Photography/Edit: Haree Lamichhane
Cast:
Sahadev Poudel
Shakuntala Gyawali
Purnalal Shrestha
Keshab Shahi
Ramesh Shakya
Haree Lamichhane
Pratima Lamichhane

NYC Subway TASBIRgraphy

Some TASBIRgraphy from NYC Subway.All taken by iPhone 4. Some photographs have Instagram filter and some has color correction.All photographs by Sahadev Poudel
NYC Subway is like art museum.
art
Some might consider like a library.
book
for some its good platform for business.
bussiness
Some people take it as a relax room.
drunk or tired
And for some its like bar.
drunk
NYC Subway is like a game room too.
gametime
Its concert hall for some musician.
music
I have to go to school after work ,let me take nap
nap
Senior Citizen
oldhand
Let’s wait and play
smartphone
Senior Citizen and the platform
waiting

MoMa Moments-Photo Blog

न्यु योर्क शहर कला म्युजियमहरुको शहर हो|यहाँ थरि थरिका कला संग्रालय,प्राकृतिक संग्रालय,रिप्लिजको बिलिभ और नट अथवा वाक्स म्युजियमहरु छन|प्राय:जसो संग्रालयको प्रवेश शुल्क आफ्नो इछ्या  अनुसार तिर्दा हुन्छ भने कतिमा भने $२०/$२५  शुल्क तिर्नु पर्छ|तर  म्युजियम अफ मोडर्न आर्ट (MoMA)मा भने हरेक शुक्रबार नि:शुल्क प्रवेश पाइन्छ|यो नि:शुल्क प्रवेश Target ले प्रायोजन गरेको हो|जून १,शुक्र बारको दिन  काम सके पछी म पनि घुम्दै फिर्दै म्युजियम पुगे|बिसेष गरेर मलाई Cindy Sherman को प्रदर्शनी हेर्ने रहर थियो|

म्युजियमको कुनै कुनै प्रदर्शनीको तस्बिरहरु भने खिच्न पाईन्न|एक दूई घण्टा म्युजियम तिर घुमेर मैले केहि  खिचेका केहि  तस्बीर हरु तपाईलाई देखाउदै छु|
Photos from The Museum of Modern Art(MoMA)
New York City
Photos by Sahadev

ImageImageImageImageImageImageImageImage

Tree’s Vagina

So Tree has vagina too!?

Perhaps not, But when I took pictures in the central park in the spring like weather, I noticed a tree’s one spot look alike… at least in my vision. Its spring and most of the trees are leafless and look so dried. Soon all trees will be covered by beautiful green leafs. The birds will create their new nest. In the spring, the nature gets the new life. I think the Vagina is a symbol of the spring because new life begins from there..

So I should call it Tree’s Vagina.

What do you think?

Photo and Words by Sahadev, NYC ©2012

20120308-211258.jpg

20130721-101339.jpg